Overzicht
Het programma van de opleiding bestaat uit een viertal aandachtsgebieden:
Rond theologische vorming gaan studenten in op de theologische boodschap van het Oude en Nieuwe Testament maar brengen die vooral ook in relatie tot de diverse culturen en contexten die het geloof van hun eigen gemeente hebben gevormd. Dit gebied omvat de modules Bijbelse Theologie Oude Testament, Bijbelse Theologie Nieuwe Testament en Contextuele Theologie.
Rond het leiden van kerkdiensten leren studenten hoe ze op een creatieve manier vormgeven aan een kerkdienst, zodat mensen van verschillende
generaties en achtergronden dichter bij God en bij elkaar komen. Belangrijk onderdeel daarvan is het uitleggen van de Bijbel en het vertalen van de
boodschap naar de context van de eigen gemeente. Dit gebied omvat de modules Exegese & Hermeneutiek, Kerkdienst & Liturgie en Homiletiek.
Rond pastoraat en gemeenteopbouw ontdekken studenten hoe ze vanuit de verschillende levenssituaties van gemeenteleden kunnen omgaan met pastorale vragen en geestelijke nood. Ze oefenen met manieren om de gemeente op kunt bouwen via de principes van waarderende gemeenteopbouw. Ze leren dat alles plaatsen in het grotere verhaal van God met mensen. Dit gebied omvat de modules Contextueel Pastoraat, Waarderende Gemeenteopbouw en Missiologie (vanuit het perspectief van de Missio Dei).
Studenten groeien in de loop van de opleiding zelf ook in hun geloof. Ze worden daarbij geholpen in mentoraat. Studenten worden zich meer bewust van de eigen spirituele ontwikkeling en motivatie. Zo worden ze beter toegerust voor hun taak in de gemeente. De module Mentoraat & Spirituele Biografie loopt over de twee collegejaren heen. Elk jaar zijn er drie persoonlijke mentoraatsgesprekken. Afsluitend vatten studenten hun ontwikkeling samen in een spirituele biografie en presenteren die aan elkaar.
Eindtermen
Na succesvolle afronding van de opleiding heeft de student
- basiskennis van de eigen theologische wortels en van de Bijbelse Theologie OT+NT
- kennis van pastorale modellen en gesprekstechnieken
- kennis van het model van Waarderende Gemeenteopbouw en is de student in staat een liturgie voor de eigen geloofsgemeenschap vorm te geven en uit te voeren op basis van eenvoudige exegese een preek op te stellen en uit te voeren
- kritisch te reflecteren op het eigen handelen in pastoraat en gemeentewerk
Modulebeschrijvingen
Hierna volgen de beschrijvingen van de tien modules in de volgorde waarop ze in het rooster staan.
De detailinhoud van elke module wordt nader afgestemd op de samenstelling van de groep studenten.
Module: Exegese & Hermeneutiek
Docent: Dr. Marco de Vos
Jaar: 2025/2026
Achtergrond, plaats in het programma:
Deze module behandelt de een praktische en ambachtelijke benadering van exegese ten behoeve van kerkdiensten of bijbelstudiegroepen. Nadruk ligt op het aandacht lezen van teksten en verhalen, zonder kennis van de grondtekst. Deze module behandelt ook hoe de brug kan worden geslagen tussen de oude teksten en hoorders hier en nu (hermeneutiek). Daarbij wordt geoefend met verschillende leeswijzen die relevant zijn voor de situatie van de eigen geloofsgemeenschap.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in de methode van exegese en oefenen daarmee. De studenten maken kennis met verschillende leeswijzen en principes van hermeneutiek.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben basiskennis van exegese en hermeneutiek
- Studenten zijn in staat om een exegese te maken op basis van een stappenplan
- Studenten zijn zich bewust van verschillende leeswijzen die ze (al of niet bewust) hanteren.
Toetsing:
De student maakt een exegese van een Bijbeltekst aan de hand van het besproken exegetisch schema en geeft tenminste één leeswijze vanuit de context van de eigen geloofsgemeenschap.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Marco de Vos, Aandachtig lezen – een stappenplan voor exegese (2026)
- Reader met artikelen en achtergronden
Module: Kerkdienst & Liturgiek
Docent: Rev. Theo Pattinasarany
Jaar: 2025/2026
Achtergrond, plaats in het programma:
Deze module behandelt de manier waarop kerkdienst en liturgie vorm en invulling krijgen in de geloofsgemeenschap van de studenten. Daarmee worden ze beter in staat gesteld om – als voorganger of lerend ouderling – voor te gaan in diensten. De kerkdienst is meer dan “een preek met wat liederen eromheen:” het is een geheel waarin de gemeente een ontmoeting met God heeft in liederen, gebeden, lezingen en verkondiging. Binnen deze opleiding ligt daarbij grote nadruk op de context van de geloofsgemeenschap van de studenten. Die geeft eigen accenten in de vorm van de dienst en de invulling van liederen, gebeden en rituelen.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in de opbouw van de kerkdienst en de functie van de verschillende onderdelen in de liturgie. De studenten krijgen inzicht in de vorm van bijzondere vieringen (uitvaartdiensten, trouwdiensten, doopdiensten en avondmaalsvieringen).
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben kennis van vorm en invulling van een kerkdienst, begrijpen de samenhang van de verschillende onderdelen en zijn in staat een goed onderbouwde liturgie op te stellen.
- Studenten hebben kennis van de manier waarop bijzondere diensten worden vormgegeven.
- Studenten zijn zich bewust van de bijzondere aspecten van diensten in hun eigen geloofsgemeenschap en kunnen die plaatsen in hun huidige context.
Toetsing:
Elke student stelt een orde van dienst op voor een rouwdienst/dankdienst voor het leven met een uitgebreide toelichting op de gemaakte keuzes. De studenten bereiden gezamenlijk een afsluitende viering voor en voeren deze ook samen uit.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Reader met artikelen en achtergronden
Module: Missiologie (Missio Dei)
Docent: Drs. Willem van ’t Spijker
Jaar: 2025/2026
Achtergrond, plaats in het programma:
Deze module behandelt aan de hand van het boek “Mission of God” belangrijke thema’s uit de missiologie in een intercontextuele context.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in het gedachtengoed van de Missio Dei en passen dit toe op hun eigen kerkelijke gemeenschap.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben kennis van het spreken van de Bijbel over Gods missie en hoe het volk van God daarin participeren kan;
- Studenten zijn in staat om de gedachten van de Missio Dei toe te passen in allerlei taakvelden binnen hun eigen kerkelijke gemeenschap;
- Studenten zijn zich bewust van de betekenis van de Missio Dei voor de opbouw van de kerk, de bijdrage van de kerk aan de samenleving en de rol die de kerk heeft in het omgaan met de schepping.
Toetsing:
Het college wordt afgesloten met een werkstuk.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Christopher J.H. Wright, The Great Story and the Great Commission (2023)
Module: Contextueel Pastoraat
Docent: Marianne Lenten, MA; gastdocenten
Jaar: 2025/2026
Achtergrond, plaats in het programma:
Met de module worden studenten toegerust om als voorganger of ouderling dienstbaar te zijn in pastoraat. Het woord pastoraat komt van het Latijnse woord voor herder. Pastoraat heeft alles te maken met omzien naar elkaar zoals een herder omziet naar zijn schapen. We doen dat in navolging van Jezus die de Goede Herder is. Deze module wil studenten achtergronden geven bij verschillende pastorale modellen en hen gereedschappen aanrijken om zich in de context van hun eigen geloofsgemeenschap op een doordachte wijze pastoraal in te zetten.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in wat het doel en de betekenis van pastoraat is en welke verschillende modellen voor pastoraat in praktijk zoal gehanteerd worden. De studenten oefenen pastorale basisvaardigheden aan de hand van een contextueel model (“de weg naar Emmaüs”).
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben kennis van verschillende pastorale modellen en begrippen.
- Studenten hebben geoefend met verschillende pastorale gesprekstechnieken en zijn zich bewust van hun eigen voorkeursstijl (met sterke en zwakke punten).
- Studenten hebben inzicht in de rol van rituelen in pastorale ontmoetingen en kunnen bewust rituelen inzetten die in hun eigen gemeenschap aanspreken.
- Studenten hebben kennis van pastoraal handelen in specifieke situaties, in het bijzonder rond rouw, twijfel en eenzaamheid.
- Studenten zijn in staat te reflecteren op hun eigen handelen in pastorale gesprekken; ze zijn zich bewust van de bronnen daarvan en van de effecten op hun gesprekspartners.
Toetsing:
Tijdens de colleges oefenen de studenten aan de hand van casuïstiek. Na elk college schrijft de student een reflectie op de behandelde thematiek en op de eigen vaardigheden en valkuilen.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts).
- Nynke Dijkstra-Alga, Pastoraat voor iedereen, praktische adviezen voor de gemeente, Kok, 2021.
- Artikelen en hoofdstukken uit boeken (aangeleverd tijdens de colleges).
Module: Contextuele Theologie
Docent: Rev. Theo Pattinasarany; gastdocenten
Jaar: 2025/2026
Achtergrond, plaats in het programma:
Contextuele theologie denkt na over christelijke religieuze opvattingen vanuit de context waarin een geloofsgemeenschap leeft. Daarbij wordt vooral recht gedaan aan het geleefde geloof van de gemeenschap dat soms op gespannen voet staat met het geleerde geloof van de kerk. Deze module geeft de studenten een theologische basis gericht op de context van hun eigen geloofsgemeenschap. Daarmee worden ze beter in staat gesteld om – als voorganger of lerend ouderling – dienstbaar te zijn aan die gemeenschap. Deze module beoogt geen compleetheid, maar wil juist een aantal contextspecifieke accenten leggen.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in het samenhangend geheel van religieuze opvattingen in hun eigen gemeenschap. Ze kunnen de specifieke aspecten daarvan onderscheiden en duiden en leren die zinvol in te zetten, ook binnen de bredere context van plaatselijke kerken.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben kennis van het begrip systematische theologie en begrijpen het onderscheid tussen geleerde en geleefde theologie.
- Studenten hebben kennis van de wortels van het geloof in hun eigen leefgemeenschap en begrijpen hoe deze zich verhouden tot andere kerken en de samenleving.
- Studenten zijn zich bewust van hun eigen theologische vooronderstellingen en hoe die doorwerken in hun prediking en pastoraat.
Toetsing:
De studenten stellen een geloofsbelijdenis op waarbij ze op basis van hun levenscontext onder woorden brengen, wat het geloof in Jezus de Messias voor hen betekent. Ze visualiseren daarbij de geloofsontwikkeling die zij als mens van Christus – tot nu toe – hebben ondergaan.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Gedeelten uit Verry Patty, “Molukse Theologie in Nederland” (2018)
Module: Bijbelse Theologie Oude Testament
Docent: Dr. Marco de Vos
Jaar: 2026/2027
Achtergrond, plaats in het programma:
Het Oude Testament was de Bijbel van Jezus en is alleen daarom al een van de pijlers van de Christelijke kerk. Maar het Oude Testament is voor lezers in onze gemeenschappen ook een lastige tekst. Het is geschreven in een taal, tijd en cultuur die vaak ver van ons af staat. Het geweld dat we soms in de verhalen tegenkomen roept bij veel mensen weerstand op. Ook in het Oude Testament laat God zich zien als de barmhartige en genadevolle God, die steeds weer mensen bevrijdt en opricht uit de vernedering. Het Oude Testament is een rijke bron van inzicht en verhalen, die vaak verrassend dicht bij onze eigen context en ervaring staan. Deze module wil kennis en gereedschappen aanrijken om die bron in te zetten voor prediking en pastoraat.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in wat het Oude Testament zegt over God en de relatie tussen God en mensen en kunnen dit op een onderbouwde manier toepassen in de praktijk van de gemeente. Als onderdeel hiervan oefenen de studenten met de basisvaardigheden van exegese.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben een beeld van de inhoud en structuur van het Oude Testament (hoofddelen, genres, ontwikkeling) en begrijpen hoe Bijbelse Theologie van het Oude Testament zich onderscheidt van systematische theologie.
- Studenten hebben inzicht in theologische thema’s in het Oude Testament die specifiek voor hun gemeenschap relevante zijn begrijpen hoe die zowel in individuele teksten als in grotere verhaallijnen terug te vinden zijn. Thema’s die aan de orde komen zijn o.a. ballingschap en terugkeer, de vraag van het lijden en verbond.
- Studenten zijn in staat om een eenvoudige exegese te maken van een verhalende of poëtische tekst (zonder kennis van de grondtalen) als voorbereiding voor een preek.
Toetsing:
Tijdens de colleges maken de studenten stapsgewijs een eenvoudige exegese van een tekst uit het Oude Testament aan de hand van het format Exegetisch Schema. Als afronding schrijven de studenten hierover een kort werkstuk waarin ze ook reflecteren op de eigen omgang met het Oude Testament.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Hoofdstukken uit Klaas Spronk en Archibald van Wieringen (red.), De Bijbel theologisch, Hoofdlijnen en thema’s, Meinema, 2011.
- Marco de Vos, Onder de Oppervlakte, een narratieve lezing van het Oude Testament, Baptistica Reeks, 2019.
- Hoofdstukken uit Th.C Vriezen & A.S. van der Woude, Oud-Israëlitische en Vroeg-Joodse Literatuur, Kok, 2009.
Module: Bijbelse Theologie Nieuwe Testament
Docent: Tbc
Jaar: 2026/2027
Achtergrond, plaats in het programma:
Het Nieuwe Testament is de basis van alle Christelijke theologie. Daarom is het van groot belang om terug te gaan naar die basis en onze eigen opvattingen te ijken op wat de evangeliën, brieven en andere boeken ons leren. In deze module gaan we na wat de verschillende accenten zijn die de schrijvers van het Nieuwe Testament leggen en wat de betekenis daarvan is voor onszelf en onze gemeenschappen.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in de inhoud en theologie van de verschillende boeken in het Nieuwe Testament en ontdekken hoe zich die verhouden tot hun eigen overtuigingen en die van hun geloofsgemeenschappen.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben een beeld van de inhoud en structuur van het Nieuwe Testament (hoofddelen, genres, ontwikkeling) en begrijpen hoe de verschillende boeken eigen theologische accenten leggen.
- Studenten hebben inzicht in theologische thema’s in het Nieuwe Testament die specifiek voor hun gemeenschap relevante zijn en begrijpen hoe die zowel in individuele teksten als in grotere verhaallijnen terug te vinden zijn.
- Studenten zijn in staat om een actueel ethisch thema vanuit het Nieuwe Testament toe te lichten en bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld voor een gemeenteavond.
Toetsing:
De studenten maken een werkstuk waarin ze ingaan op de theologie van een van de boeken van het
Nieuwe Testament (naar eigen keuze).
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Hoofdstukken uit Klaas Spronk en Archibald van Wieringen (red.), De Bijbel theologisch, Hoofdlijnen en thema’s, Meinema, 2011.
Module: Homilitiek
Docent: Dr. Jan van ‘t Spijker
Jaar: 2026/2027
Achtergrond, plaats in het programma:
Deze module behandelt hoe je een preek maakt en uitvoert.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in de manieren waarop een preek opgebouwd kan worden. De studenten
oefenen daarmee en leren hun eigen stijl en valkuilen beter kennen.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben kennis van de manier waarop een preek kan worden opgebouwd.
- Studenten zijn in staat om een preek te houden voor hun geloofsgemeenschap
- Studenten zijn zich bewust van hun eigen sterktes en valkuilen bij het opstellen en houden van een verkondiging.
Toetsing:
De student maakt een preek op basis van een eerder geëxegetiseerde tekst of een thema. Deze preek wordt uitgeschreven en voorzien van een toelichting over de gemaakte keuzes.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Reader met artikelen en achtergronden
Module: Waarderende Gemeenteopbouw
Docent: Gastdocenten
Jaar: 2026/2027
Achtergrond, plaats in het programma:
Deze module behandelt de principes van Waarderende Gemeenteopbouw om studenten toe te rusten om op een positieve manier hun eigen geloofsgemeenschap te versterken.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in de methode van Waarderende Gemeenteopbouw, maken een scan van hun eigen geloofsgemeenschap en oefenen met het doen van aanbevelingen.
Na afloop van deze module zijn de volgende doelen bereikt:
- Studenten hebben kennis van de methode van Waarderende Gemeenteopbouw
- Studenten zijn in staat om die toe te passen in de eigen geloofsgemeenschap
- Studenten zijn zich bewust van hun eigen verwachtingen en vooroordelen ten aanzien van geloofsgemeenschappen.
Toetsing:
De studenten schrijven tijdens de colleges een gemeentescan met aanbevelingen.
Literatuur:
- Collegemateriaal (powerpoints en handouts)
- Reader met artikelen en achtergronden
Module: Mentoraat & Spirituele Biografie
Docent: Rev. Theo Pattinasarany & Marianne Lenten, MA
Jaar: 2025/2026/2027
Achtergrond, plaats in het programma:
Studenten groeien in de loop van de opleiding zelf ook in hun geloof. Ze worden daarbij geholpen in mentoraatsgesprekken (drie keer per jaar). In een afsluitende module wordt dit traject afgerond door het schrijven en presenteren van een eigen spirituele biografie.
Leerdoelen:
De studenten krijgen inzicht in hun eigen geloofsontwikkeling. Ze kunnen hierop reflecteren en
beschrijven.
Toetsing:
- Studenten presenteren aan elkaar hun spirituele biografie, met nadruk op hun ontwikkeling gedurende het programma van de afgelopen jaren.
Literatuur:
- Inleiding Spirituele Biografie (tijdens college).
Rooster
Colleges zijn op donderdagmiddag, van 12:00-16:00, in het gebouw van de Theologische Universiteit Apeldoorn (TUA), Wilhelminapark 4, 7316 BT Apeldoorn. Het rooster is onder voorbehoud.
Het Openingscollege, de Open Dag en de Slotviering staan open voor belangstellenden. Voor studenten is deelname verplicht. Vieringen van Kerken onder de Boom (zie website) worden van harte aanbevolen, deze geven studenten ook de mogelijkheid om te oefenen met het leiden van kerkdiensten en prediking.
Ga naar de pagina programma.